فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
113
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
جلفا جلفا دوتاست : يكى در شمال ، نزديك رودخانه ارس واقع شده كه مرز بين روسيه شوروى و ايران به شمار مىرود . هنگامى كه مردم تبريز ، در ايالت آذربايجان از جلفا سخن مىگويند مقصودشان همين جلفاست . در اين شهر شمالى بود كه در گذشته ، مسافران قبل از دريافت اجازه براى عبور از رودخانه و ورود به ايران مدتى در انتظار اجراى مقررات گمركى و گذرنامه ، بيهوده وقت مىگذرانيدند . از طرف ديگر وقتى مردم ديگر نقاط ايران راجع به جلفا گفتوگو مىكنند مقصودشان شهر ديگرى است كه در ساحل زايندهرود ، درست مقابل ساحل اصفهان ، واقع شده است . نه تنها شهر ثانى نام خود را از شهر اول اقتباس كرده است بلكه در حدود سيصد سال قبل شاه عباس كبير جمعيتى مركب از چندين هزار خانوادهء ارمنى را كه روى هم رفته 000 5 تن بودند از اين شهر ، كه در روسيه شوروى واقع شده ، به اصفهان انتقال داد . ولى از اين مهاجرت ، يا چنان كه امروز مىتوانيم بناميم انتقال اجبارى دو هدف مورد نظر بود : يكى آوردن يك عده پيشهور ماهر و استاد در ميان گروهى از مردم خوشگذران و تنآسان پايتخت و ديگر محروم گردانيدن تركها از يك مستعمرهء ارمنىنشين ، چه آذوقه تركها هر گاه تمام مىشد لشكر به آن ناحيه مىكشيدند . شاه عباس دورانديش ، اتباع جديد خود را زير نظر خويش ، يعنى در حومهء پايتخت ، محلى كه در تاريخ قديم جابا « 1 » يا جى « 1 » ناميده مىشد مستقر ساخت . در اين محل نزديك
--> ( 1 ) . Gabae / Jei